Haber Özeti: AK Parti, 1 Temmuz 2022’den sonra üniversite ilişiği kesilen öğrencilere 2026-2027 güz döneminde geri dönüş hakkı tanıyan yeni bir af düzenlemesi üzerinde çalışıyor. Taslakta ayrıca öğretim üyelerinin emeklilik yaşının 72’ye çıkarılması da yer alıyor.
Üniversite öğrenci affı ne zaman çıkacak ve kimleri kapsayacak?
Yükseköğrenim hayatı çeşitli nedenlerle kesintiye uğrayan binlerce genç için Ankara kulislerinden beklenen haber geldi. AK Parti Meclis Grubu tarafından yürütülen ve son aşamasına gelinen yasal düzenleme, özellikle 1 Temmuz 2022 tarihinden sonra üniversiteyle bağı kopan öğrencileri hedefliyor. Hazırlanan taslağa göre, bu tarihten itibaren kaydı silinen veya eğitimini yarıda bırakan bireyler, meclis onayı sonrası 2026-2027 akademik yılı güz döneminde amfilere geri dönebilecek.
Düzenlemenin yasalaşmasıyla birlikte, eğitim hakkı dondurulan veya yönetmelik gereği ilişiği kesilenlerin önündeki bürokratik engellerin kaldırılması planlanıyor. Yükseköğretim Kanunu üzerinde yapılacak bu köklü değişiklik, sadece genel eğitimi değil, aynı zamanda staj ve uygulama süreçlerinde takılan öğrencileri de odağına alıyor. Meclis takvimine göre çalışmaların tamamlanmasının ardından teklifin kısa sürede genel kurula sunulması bekleniyor.
Uygulamalı eğitim gören öğrenciler aftan nasıl yararlanacak?
Yeni af paketi, özellikle Tıp, Veterinerlik, Gastronomi ve Tarım gibi uygulama ağırlıklı bölümlerde okuyanlar için can suyu niteliği taşıyor. Teorik derslerini başarıyla geçmesine rağmen, staj aşamasında başarısız olan veya maddi imkansızlıklar nedeniyle uygulama sürecine katılamayan öğrenciler, kaldıkları yerden devam etme şansı yakalayacak. Geçmiş yıllarda 2018 ve 2022 yıllarında çıkarılan benzer aflara kıyasla, bu düzenlemenin kapsama alanı uygulama birimlerindeki eksikleri gidermeye yönelik daha esnek maddeler içeriyor.
Türkiye’de yükseköğretim tarihinde öğrenci afları periyodik olarak gündeme gelse de, bu kez verimlilik analizi ön planda tutuluyor. Yetkililer, geçmiş yıllarda 100 bin kişilik beklentiye rağmen başvuru sayısının 5 binlerde kalmasını analiz ederek, katılımı artıracak yeni teşvik mekanizmalarını taslağa ekledi. Bu durum, eğitimini tamamlayamayan kitlenin iş gücü piyasasına diplomalı olarak dahil edilmesini amaçlıyor.
Akademisyenlerin yaş haddi 72 mi olacak?
Taslak metin sadece öğrencileri değil, üniversitelerin yönetimsel ve akademik kadrolarını da yakından ilgilendiriyor. Halihazırda 67 olan öğretim üyeleri yaş haddinin 72’ye çıkarılması üzerinde duruluyor. Bu hamle, özellikle Anadolu’daki yeni kurulan üniversitelerde yaşanan deneyimli hoca eksikliğini gidermek ve akademik birikimin sistem içerisinde daha uzun süre kalmasını sağlamak adına kritik bir adım olarak görülüyor.
Vatandaş penceresinden bakıldığında bu düzenleme, hem ekonomik hem de sosyal bir fırsat eşitliği sunuyor. Eğitimini tamamlayan her bireyin milli gelire ve kalifiye iş gücüne katkısı düşünüldüğünde, üniversite kapılarının yeniden açılması toplumsal refahı doğrudan etkileyen bir unsur haline dönüşüyor. Uzmanlar, bu tür afların sadece bir ‘hak iadesi’ değil, aynı zamanda eğitimde sürdürülebilirlik hamlesi olduğunu vurguluyor.
Üniversite aflarının tarihsel süreci ve uzman görüşleri
Türkiye’de öğrenci afları, 1980’lerden bu yana belirli aralıklarla uygulanan bir gelenek haline geldi. Ancak Milli Eğitim Bakanlığı ve YÖK yetkililerinin geçmiş açıklamalarında vurguladığı üzere, esas olan ‘giriş kolaylığı’ değil ‘mezuniyet başarısı’ olarak tanımlanıyor. Eski YÖK başkanlarının daha önceki değerlendirmelerinde belirttikleri gibi, sürekli af beklentisi disiplini zayıflatabilse de, küresel ekonomik kriz ve pandemi sonrası dönemde bu tür düzenlemeler bir zorunluluk olarak kabul ediliyor.
Düzenlemenin içeriği netleştikçe, başvuru şartlarının ve hangi disiplin suçlarının kapsam dışı bırakılacağının da netleşmesi bekleniyor. Genellikle terör suçları ve yüz kızartıcı suçlar bu tür afların dışında tutuluyor. Öğrencilerin 2026 yılındaki kayıt dönemine yetişebilmeleri için yasanın 2025 yılı sonuna kadar resmi gazetede yayımlanması öngörülüyor.