Haber Özeti: Doğu Karadeniz’in deprem riski taşımadığı yönündeki yaygın inanışın aksine, bölgedeki dağların yükselmeye devam etmesi ve aktif fay hatlarının küçük ölçekli sarsıntılar üretmesi ciddi bir tehlike arz ediyor. Uzmanlar, özellikle dolgu alanlarındaki yapılaşmanın orta şiddetli bir sarsıntıda bile büyük hasar alabileceği konusunda vatandaşı uyarıyor.
Doğu Karadeniz sahilinde deprem riski var mı?
Türkiye’nin deprem haritasında uzun yıllar ‘güvenli bölge’ olarak kodlanan Doğu Karadeniz sahil şeridi hakkında ezber bozan açıklamalar gelmeye devam ediyor. Eski Karadeniz Teknik Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Osman Bektaş, bölgenin tektonik açıdan tamamen pasif olduğu yönündeki algının bilimsel gerçeklerle bağdaşmadığını ifade etti. Kandilli Rasathanesi verilerine göre kıyı kesiminde 3 büyüklüğünü aşan depremlerin yaygınlaştığı görülürken, yer kabuğundaki gerilimin sürdüğü kaydediliyor.
Bölgedeki asıl tehlike sadece sarsıntının büyüklüğü değil, jeolojik yapının bu sarsıntıya vereceği tepki olarak öne çıkıyor. Dağların yükselmeye devam ettiği bu coğrafyada, kıyı yamaçlarının aşağı yönlü hareket hızı artarken, zemin güvenliği her geçen gün daha kritik bir hal alıyor. Bilimsel veriler, bölge halkının ve yerel yönetimlerin ‘burada deprem olmaz’ rehavetinden acilen kurtulması gerektiğini gösteriyor.
Küçük depremler Karadeniz’de yıkıma neden olur mu?
Deprem riskini sadece büyüklük rakamlarına indirgemenin büyük bir hata olduğunu hatırlatan uzmanlar, zemin sıvılaşması ve dolgu alanlarının riskine dikkat çekiyor. Geçmişte 1992 Erzincan veya 1999 Marmara depremlerinde olduğu gibi, zemini zayıf olan bölgelerde orta şiddetli sarsıntıların bile yıkıcı etkiler yarattığı biliniyor. Doğu Karadeniz illerinde sahil yoluna yakın dolgu alanları ve gevşek alüvyon zeminler, olası bir sismik hareketlilikte enerjiyi katlayarak binalara iletiyor.
Geçen yıl bölgedeki mikro-deprem aktivitelerinde gözlenen artış, yapı stokunun dayanıklılığını yeniden gündeme taşıdı. Osman Bektaş, riskin sadece fay hatlarından ibaret olmadığını, yamaç hareketlerinin ve zayıf zeminlerin küçük depremleri bile birer afete dönüştürebileceğini vurguluyor. Bu durum, sahil kesimindeki yüksek katlı binaların ve mühendislik hizmeti almamış yapıların geleceği konusunda ciddi soru işaretleri doğuruyor.
Bölgedeki jeolojik değişim vatandaşı nasıl etkileyecek?
Karadeniz sahilinde yaşayan vatandaşlar için bu uyarılar doğrudan güvenli konut ihtiyacına işaret ediyor. Bölgenin jeomorfolojik yapısı nedeniyle yaşanan heyelan riskleri, deprem sarsıntılarıyla birleştiğinde zincirleme bir afet riski oluşturuyor. Özellikle dağlık kesimlerden sahile doğru olan kaya düşmeleri ve toprak kaymaları, yerleşim yerlerindeki can ve mal güvenliğini tehdit eden unsurların başında geliyor.
Vatandaşların konut alırken veya inşa ederken sadece manzara odağında değil, zemin etüdü raporlarına göre hareket etmesi hayati önem taşıyor. Bilimsel planlamanın göz ardı edildiği her yapılaşma, gelecekteki olası bir sarsıntıda ekonomik ve sosyal yıkımın kapısını aralıyor. Uzmanların geçmişten bugüne yinelediği ‘deprem değil bina öldürür’ prensibi, bugün Karadeniz kıyıları için en somut uyarı niteliğini taşıyor.
Karadeniz’in deprem geçmişi ve uzman görüşleri
Türkiye’de deprem bilinci genellikle büyük fay hatlarının geçtiği Kuzey Anadolu ve Doğu Anadolu fay hatları üzerine yoğunlaşmıştır. Ancak Karadeniz’in kuzeyinden geçen deniz içi fayların varlığı, 1968 yılında yaşanan 6.6 büyüklüğündeki Bartın Depremi ile acı bir şekilde kanıtlanmıştır. O dönemde yaşanan yıkım, Karadeniz sahilinin de sismik bir hafızaya sahip olduğunu ortaya koymuştur.
Prof. Dr. Osman Bektaş ve birçok yer bilimci, yıllardır bölgenin deprem haritasındaki yerinin güncellenmesi gerektiğini savunuyor. Afet yönetimi stratejilerinin sadece ‘yıkıcı deprem beklenen’ illere değil, zemin yapısı bozulan Trabzon, Rize ve Artvin gibi sahil illerine de odaklanması gerektiği belirtiliyor. Yetkililer, bölgesel özelliklerin yapı denetim süreçlerine entegre edilmesinin şart olduğunu ifade ediyor.